جزوه آموزشی بسماللهالرحمنالرحیم (تفسیر تسنیم)
جزوه آموزشی بسماللهالرحمنالرحیم
مشخصات دوره
- موضوع کلّی: بسماللهالرحمنالرحیم و معارف توحیدی آن
- منبع انحصاری: تفسیر تسنیم گفتاری -- سوره حمد
- تعداد جلسات: ۷ جلسه آموزشی
- سطح: عمومیِ تخصصی (مناسب کلاس، منبر، حلقههای معرفتی)
جلسه اول: بسمالله؛ آیهای مستقل و نازلشده
اهداف جلسه
- تبیین جایگاه بسمالله در سوره حمد
- اثبات نزول مستقل بسمالله
محتوای درس
- آیه «بسماللهالرحمنالرحیم» جزء حقیقی سوره حمد است، نه ذکر تبرکی.
- قرائت سوره بدون بسمالله، قرائت ناقص و غیرممتثل است.
- بسمالله ۱۱۴ بار نازل شده است؛ هر بار با شأن و معنای خاص.
- هر بسمالله متناسب با مضمون همان سوره معنا مییابد.
نکته آموزشی
ورود به قرآن، بدون ورود از باب اسم خدا ممکن نیست.
جلسه دوم: ادب الهی در آغاز کارها
اهداف جلسه
- فهم سنت الهی در شروع امور
- تبیین مفهوم «ابتر» در روایات
محتوای درس
- روایت نبوی: «کلّ أمر ذی بال لم یبدأ ببسمالله فهو ابتر».
- ابتر یعنی منقطع از مقصد، نه صرفاً شکستخورده.
- کاری که به نام خدا آغاز نشود، به غایت الهی نمیرسد.
نکته آموزشی
آغاز الهی، شرط رسیدن به پایان الهی است.
جلسه سوم: حُسن فعلی و حُسن فاعلی
اهداف جلسه
- تبیین معیار قبولی اعمال
- فهم نقش نیت در بسمالله
محتوای درس
- عمل الهی دو رکن دارد: ۱. خیر بودن ذات عمل (حُسن فعلی) ۲. الهی بودن نیت فاعل (حُسن فاعلی)
- خیر بدون نیت الهی، در آخرت ابتر است.
- بسمالله اعلان رسمی توحید در نیت است.
نکته آموزشی
بسمالله، مهر قبولی نیت است، نه صرف ذکر زبانی.
جلسه چهارم: بسمالله و خروج از بنبست
اهداف جلسه
- ارتباط بسمالله با هدایت عملی
- فهم وعده «مخرج» الهی
محتوای درس
- کسی که به نام خدا وارد کاری شود، در آن متوقف نمیماند.
- آیه: «و من یتّق الله یجعل له مخرجاً».
- خروج الهی، خروج با صدق و نتیجه است.
نکته آموزشی
بسمالله، تضمین پایان سالم کار است.
جلسه پنجم: قداست اسم خدا
اهداف جلسه
- تبیین تنزیه و تسبیح اسم الهی
- پرهیز از شرک لفظی
محتوای درس
- اسم خدا باید از هر شراکتی منزّه باشد.
- آوردن نام غیر در کنار نام خدا، اهانت به اسم الهی است.
- «سبّح اسم ربّک» و «تبارک اسم ربّک» بیانگر قداست اسماند.
- اذکار رکوع و سجود، تجلی همین حقیقتاند.
نکته آموزشی
توحید، از تعظیم اسم آغاز میشود.
جلسه ششم: بسمالله و اسم اعظم
اهداف جلسه
- فهم نسبت بسمالله با اسم اعظم
- تبیین قدرت اولیای الهی
محتوای درس
- بسمالله نزدیکترین اسم به اسم اعظم است.
- بسماللهِ عبد کامل، به منزله «کن» مولاست.
- داستان کشتی نوح: «بسمالله مجریها و مرسیها».
- اثر بسمالله وابسته به مقام توحیدی گوینده است.
نکته آموزشی
قدرت بسمالله، از جان موحد میجوشد.
جلسه هفتم: بسمالله و باطن قرآن
اهداف جلسه
- آشنایی با مراتب قرآن
- فهم روایات مربوط به «نقطه باء»
محتوای درس
- همه معارف قرآن در سوره حمد جمع است.
- همه معارف حمد در بسمالله.
- قرآن ظاهر و باطن دارد؛ کتابی در کتاب دیگر.
- در برابر اسرار عمیق، موضع صحیح «لا أدری» است، نه انکار.
نکته آموزشی
بسمالله، آغاز لفظی نیست؛ آغاز سیر توحیدی انسان است.
بسمالله، آغاز لفظی نیست؛ آغاز سیر توحیدی انسان است.
پیشنهاد آموزشی
این جزوه میتواند مبنای:
- کلاس تفسیر موضوعی
- منبرهای معرفتی
- دورههای تربیتی و اخلاقی قرار گیرد.
