ترکیب آیه پنجم سوره بقره
« أُولئِکَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (۵)»
« آنان از لطف پروردگار خویش به راه راستند و آنها رستگارانند».
اولئک:
ترکیب: اسم اشاره، لفظاً مبنی و محلاً مرفوع، مبتدا
عَلی:
ترکیب: حرف جر، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد.
هُدًی:
ترکیب: اسم مجرور به حرف جر علی، علامت جر: کسره مقدّر
مِن:
ترکیب: حرف جر، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد.
رَبِّ:
ترکیب: اسم مجرور به حرف جر مّن، علامت جر: کسره ظاهری
مّن رَبّ: جار و مجرور، متعلق به عامل مقدَّر
هِم:
ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون و محلاً مجرور، مضافٌ الیه
وَ:
ترکیب: حرف عطف، مبنی بر فتح، محلی از اعراب ندارد.
اولئکَ:
ترکیب: اسم اشاره، لفظاً مبنی و محلاً مرفوع، مبتدا
هُم:
ترکیب: ضمیر فصل یاعماد، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد. بعضی می گویند اسم است و محلی از اعراب دارد و در اعراب آن سه قول است: ١) تابع اسم ماقبل ٢) تابع اسم مابعد ٣) ازحیث محل مستقل است و تابع ماقبل و مابعد نیست و همیشه مرفوع است چون مبتدا است و مابعدش خبر آن می باشد.
المُفلِحون:
ترکیب: خبر برای مبتدا و مرفوع به واو
جملات این آیه:
١- عـَلـَی هـُـدًی: شبه جمله همراه با متعلق خبر برای اولئک و محلا مرفوع
٢- مـِن رَبّهـِم: جمله وصفیه برای هــُدًی و محلا مرفوع
٣- هـُمُ المُفلـِحـُون: ٢ احتمال وجود دارد: ١) جمله اسمیه خبر برای اولئکَ باشد و محلا مرفوع ٢) و احتمال هم دارد که هـُم ضمیر فصل و عماد باشد و فقط مـَفلـِحـُون خبر برای اولئک باشد و محلا مرفوع
٤- اولئک علی... جمله مستانفه محلی از اعراب ندارد.
