ترکیب آیه چهلم سوره بقره
یا
- حرف نداء
بنى
- منادى مضاف است و منصوب و علامت نصب آن یا است
اِسرائیلَ
- مضاف الیه است براى بنى و چون غیر منصوب است علامت جرّ آن همان فتحه لام است و این جمله چون مستأنفه است، محلّى از اعراب ندارد
اُذکروا
- فعل و فاعل
- و جمله اذکروا چون جواب نداء است
- محلّى از اعراب ندارد
نعمة
- مفعول به است براى آن
یاء
- مضاف الیه است براى نعمت
الّتى
- بدل است براى نعمة
انعمت
- فعل و فاعل و صله است براى الّتى
علیکم
- جار و مجرور و متعلّق است به انعمت
- و این جمله، چون صله است براى موصول، یعنى براى الّتى
- از این رو محلّى از اعراب ندارد
واو
- عاطفه
اوفوا
- فعل و فاعل
بعهد
- جار و مجرور و متعلّق است به اوفوا
یــا
- مضاف الیه است براى عهد
- و این جمله انشائیّه عطف است بر اذکروا
- از این رو این جمله فعلیّه نیز، محلّى از اعراب ندارد
اوف
- فعل و ضمیر انا که در آن مستتر است فاعل آن مىباشد
- و اوف لفظا مجزوم است
- به حذف یاء که لام الفعل اوف است
بعهد
- جارّ و مجرور و متعلّق است به اوف
کم
- مضاف الیه است براى عهد
واو
- عاطفه
ایّاى
- منصوب است به ارهبوا مقدّر
فاء
- زایده است
ارهبوا
- فعل
واو
- فاعل آن
نون
- حرف وقایه است
- و ضمیر متکلّم وحده که منصوب به ارهبوا محذوف است
- و این ایّاى با عامل محذوفش عطف است بر اذکروا،
- از این رو محلّى از اعراب ندارد
جمله فارهبون
- مفسّر است براى ارهبوا مقدّر محذوف واجب الحذف
- و جمله مفسّره، محلّى از اعراب ندارد.
آیه 42:
