ترکیب آیه هفتم سوره حمد
صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ؛
راه آنان که گرامىشان داشتهاى، نه [راه] مغضوبان، و نه [راه] گمراهان.
صِرَاطَ:
- ترکیب: بدل از صراط و منصوب بنابرتبعیت، علامت نصب: فتحه ظاهری
الَّذِینَ:
- ترکیب: مضاف الیه برای صراط و محلاً مجرور
أَنْعَمْتَ:
- ترکیب: فعل ماضی مبنی برسکون/ ضمیر بارز (تَ)، مبنی و محلاً مرفوع، فاعل
عَلَیْ:
- ترکیب: حرف جر، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد
هِمْ:
- ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون، محلاً مجرور به حرف جر عَلَی
- عَلَیْهِمْ:
- جار و مجرور، متعلق به اَنعَمتَ
غَیْرِ:
- ترکیب: 1. بدل از الذین و مجرور، علامت جر: کسره ظاهری
- 2. بدل از هِم در عَلَیهِم و مجرور، علامت جر: کسره ظاهری بنابرتبعیت
- 3. نعت برای الذین و مجرور بنابرتبعیت علامت جر: کسره ظاهری
الْمَغْضُوبِ:
- ترکیب: مضاف الیه و مجرور، علامت جر: کسره ظاهری
عَلَیْ:
- ترکیب: حرف جر، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد
هِمْ:
- ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون، محلاً مجرور به حرف جر عَلَی
- عَلَیْهِمْ:
- جار و مجرور، متعلق است به المغضوب
وَ:
- ترکیب: حرف عطف، مبنی بر فتح، محلی از اعراب ندارد.
لَا:
- ترکیب: لا زائده برای تأکید نفی، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد
الضَّالِّینَ:
- ترکیب: عطف به المغضوب و مجرور به تبعیت علامت جر (یاء)
اعراب جملات:
1. محلاً خبر و محلاً مرفوع برای مبتدای محذوف (ابتدائی)
1. بِسمِ 2. محلاً منصوب اَبتَدِأُ بِسمِّ
3.جمله ابتدائی و محلی از اعراب ندارد.
2. الْحَمْدُ: جمله اسمیه، مستأنفه، محلی از اعراب ندارد
3. لِلَّهِ: جمله خبریه و محلاً مرفوع، شبه جمله، جار و مجرور، محلاً مرفوع، خبر برای (الحمد)
4. إِیَّاکَ نَعْبُدُ: جمله مستأنفه و محلی از اعراب ندارد
5. إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ: معطوف به جمله مستأنفه و محلی از اعراب ندارد.
6.اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ: مستأنفه و محلی از اعراب ندارد.
7. صِرَاطَ الَّذِینَ: جمله مستأنفه محلی از اعراب ندارد
8. أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ: جمله فعلیه، صله برای الذین و محلی از اعراب ندارد
9.عَلَیْهِمْ (2): شبه جمله ، نائب فاعل برای المغضوب و محلاً مرفوع
10. لَا الضَّالِّینَ: عطف به جمله مستأنفه و محلی از اعراب ندارد
