ترکیب آیه هفدهم سوره بقره
« مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ الَّذِی اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَکَهُمْ فی ظُلُماتٍ لا یُبْصِرُونَ (۱۷) »
« مثلشان، مثل آن کسانی است که آتشی افروختند، چون پیرامونش را روشن ، ساخت، خدا روشنایی از آنان باز گرفت و نابینا در تاریکی رهایشان کرد.»
مَثَلُ
ترکیب: مبتدا و مرفوع به ضمه ظاهری
هُمْ
ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون، محلاً مجرور، مضاف الیه
کَ
ترکیب: حرف جر، مبنی بر فتح، محلی از اعراب ندارد.
مَثَلِ
ترکیب: اسم مجرور به حرف جر «ک»، علامت جر: کسره و ظاهری
کَمَثَلِ: جار و مجرور، متعلّق به افعال عموم مقدّر، محلاً مرفوع، خبر برای مبتدا
الَّذِی
ترکیب: اسم موصول، مبنی بر سکون، محلاً مجرور، مضاف الیه
اسْتَوْقَدَ
ترکیب: فعل ماضی، مبنی بر فتح، «هو» مستتر در آن محلاً مرفوع فاعل است.
ناراً
ترکیب: مفعول به و منصوب به فتحه ظاهری
فَ
ترکیب: حرف عطف، مبنی بر فتح، محلی از اعراب ندارد.
لَمَّا
ترکیب: حرف شرط جازم، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد.
أَضاءَتْ
ترکیب: فعل ماضی، مبنی بر فتح، «هی» مستتر در آن محلاً مرفوع فاعل است.
مَا
ترکیب: اسم موصول، مبنی برسکون، محلاً منصوب، مفعول به
حَوْلَ
ترکیب: ظرف مکان، مفعول فیه مکانی، متعلّق به افعال عموم مقدر
هُـ
ترکیب: ضمیر متصل، لفظاً مبنی و محلاً مجرور، مضاف الیه
ذَهَبَ
ترکیب: فعل ماضی، مبنی بر فتح
اللَّهُ
ترکیب: فاعل و مرفوع به ضمه ظاهری
بِ
ترکیب: حرف جر، مبنی بر کسر، محلی از اعراب ندارد.
نُورِ
ترکیب: اسم مجرور به حرف جر «باء»، علامت جر: کسره ظاهری
بِنُورِ: جار و مجرور، متعلّق به (ذَهَبَ)
هِمْ
ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون، محلاً مجرور، مضاف الیه
وَ
ترکیب: حرف عطف، مبنی بر فتح، محلی از اعراب ندارد.
تَرَکَ
ترکیب: فعل ماضی، مبنی بر فتح، «هو» مستتر در آن محلاً مرفوع فاعل است.
هُمْ
ترکیب: ضمیر متصل، مبنی بر سکون، محلاً منصوب، مفعول به
فِی
ترکیب: حرف جر، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد.
ظُلُماتٍ
ترکیب: اسم مجرور به حرف جر «فی»، علامت جر: کسره ظاهری
فِی ظُلُمَاتٍ: جار و مجرور، متعلّق به (تَرَکَ)
لَا
ترکیب: حرف نفی، مبنی بر سکون، محلی از اعراب ندارد.
یُبْصِرُونَ
ترکیب: فعل مضارع مرفوع به ثبوت نون واو: ضمیر متصل، مبنی، محلاً مرفوع، فاعل
اعراب جملات آیه:
۱- مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ الَّذِی اسْتَوْقَدَ ناراً: ابتدائیه، محلی از اعراب ندارد.
۲- کَمَثَلِ:متعلّق به افعال عموم مقدر، خبر برای مبتدا، محلاً مرفوع
۳- اسْتَوْقَدَ ناراً:صله، محلی از اعراب ندارد.
۴- أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ:جمله شرط لمّا، محلی از اعراب ندارد.
۵- حَوْلَهُ: متعلّق به افعال عموم مقدر، صله، محلی از اعراب ندارد.
۶- ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ:جواب شرط لمّا، محلی از اعراب ندارد.
۷- بِنُورِهِمْ: متعلّق به (ذَهَبَ)، مفعول به با واسطه برای (ذَهَبَ)، محلاً منصوب
۸- تَرَکَهُمْ: عطف بر (ذَهَبَ)، محلی از اعراب ندارد.
۹- لا یُبْصِرُونَ: حال، محلاً منصوب
